MIASTO WROCŁAW

Miasto Wrocław należy do najciekawszych turystycznie miast Polski. Skła­da się na to skupienie zabytków wysokiej klasy, zwłaszcza w dzielnicy staromiejskiej i na Ostrowie Tumskim. Zespół reprezentacyjnych budowli ’ gotyckich – (m.in. ratusz i katedra) jest jednym z największych nie tylko w Polsce, lecz także w całej Europie. Innym walorem Wrocławia jest 10    muzeów, w tym Narodowe, Historyczne, miasta Wrocławia, Architek­tury oraz Pawilon Panoramy Racławickiej. Licznie są ponadto odwiedza­ne ogrody zoologiczny i botaniczny, placówki kulturalne (teatry, opera, filharmonia) i imprezy, w tym festiwale muzyczne i teatralne. Znacznie gorzej przedstawiają się możliwości wypoczynku w rejonie Wrocławia. W samym mieście poza parkami (największy Szczytnicki) znaj­dują się tylko niewielkie lasy. na peryferiach.

HISTORYCZNE MIASTA

Historycznymi miastami, w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym są: Będzin, Bytom, Gliwice i Mikołów, a skupieniem placówek’kulturalnych wyróżniają się Katowice, By­tom (m.in. opera i Muzeum Górnośląskie),. Gliwice (operetka, muzeum}, i Sosnowiec (Muzeum, Górnicze). Piekary Śląskie stanowią cel pielgrzy­mek religijnych, a położone na północnym skraju aglomeracji Tarnowskie. Góry mają unikalne muzeum górnictwa rud metali nieżelaznych .wraz- z zabytkową kopalnią pokazową.  Wokół aglomeracji górnośląskiej utworzono po 1945 r. szereg sztuczr nych zbiorników wodnych, wykorzystując m.in. dawne wyrobiska piasku podsadzkowego. Zbiorniki takie są w Dzierżnie, Kozłowej Górze,-Przeczycach i Dziećkowicach, a także w granicach miejskich Tych; Rybnika i Dą­browy Górniczej; przeważnie, są one zagospodarowane dla celów wypo­czynkowych. :Największy zbiornik w Goczałkowicach na .Wiśle’ (32 km2); nie może być w pełni użytkowany dla rekreacji, ponieważ jest rezerwua­rem wody.pitnej dla Górnego Śląska.

OTOCZENIE AGLOMERACJI GÓRNOŚLĄSKIEJ

Największe skupienie ludności w Polsce, aglomeracja górnośląska o prawie 3. min mieszkańców, ma mało korzystne warunki dla wypoczynku. Tererr aglomeracji i jej najbliższe otoczenie cechują się najsilniej w Polsce prze­kształconym i skażonym-środowiskiem geograficznym. W.nieco większej odległości wokół aglomeracji rozciąga się leśny pas ochronny, niestety; również zagrożony przez gazy i pyły’przemysłowe. Atrakcyjnymi celami wyjazdów świątecznych są sztuczne zbiorniki wodne, na wschodzie Jura Krakowsko-Częstochowska, a na południu położone dalej, ale mimo to często odwiedzane Beskidy.     W samym centrum aglomeracji najbardziej tłumnie jest uczęszczany; Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku w granicach Chorzowa, o po­wierzchni 600 ha, założony w okresie powojennym i obejmujący m.in. ogród zoologiczny, wesołe miasteczko, tereny wystawowe, Stadion Śląski,, kąpielisko, skansen etnograficzny, i planetarium.

ŁÓDŹ I OKOLICE

Łódź leży w mało atrakcyjnym dla turystyki,regionie, z dala od morza; gór i jezior, a nawet większych rzek ze względu na przebiegający, tędy dział wodny między zlewiskami Wisły i Odry. W tej sytuacji jedynym walorem wypoczynkowym okolic Łodzi są’ lasy. Niezbyt duże ich kom­pleksy znajdują się na północy (między Zgierzem i Ozorkowem), wscho­dzie (przy linii kolejowej do Koluszek i Tomaszowa Mazowieckiego) i po- łudniowym zachodzie (między Pabianicami, Łaskiem i Tuszynem). Obszary te są terenami wypoczynku świątecznego i letniskowego. Już- w okresie międzywojennym powstały tu osiedla letniskowe (Kolumna,. Tuszyn, Wiśniowa Góra, Sokolniki), obecnie zasięg wypoczynku podmiej­skiego się rozszerzył. Powstało kilka tysięcy domów letniskowych i około tys. ‚działek rekreacyjnych.

PUSZCZA KAMPINOSKA

Puszcza Kampinoska sięga od granic Warszawy aż pod Wyszogród ’ i jest jednym z największych w Europie obszarów wydm śródlądowych. W-Puszczy, występu ją różnorodne zbiorowiska roślinne zbliżone do pier­wotnych na tym terenie, bogata jest też fauna (m.in. łosie). Najcenniejsze fragmenty są chronione jako rezerwaty, a cała Puszcza została uznana za park narodowy w 1959 r. Jest to największy polski,park narodowy, o po­wierzchni 349 km , tj. 28% ogólnej powierzchni parków narodowych w kra­ju.  Górne w lasach chojnowskich (duży ośrodek wypoczyn­ku świątecznego nad stawami), rejon Pomiechówka nad Wkrą, rejon nad rzeką Świder na pograniczu Otwocka i Józefowa; Urle nad Liwcem, Ryblenko nad Bugiem i Wilga nad rzeką Wilgą.

ZASŁUGUJĄCE NA WYRÓŻNIENIE

W okolicy.Warszawy 2.rejony zasługują na szczególne wyróżnienie: Jez, Zegrzyńskie i Puszcza Kampinoska. Jezioro Zegrzyńskie jest najwięk-. szym powierzchniowo sztucznym zbiornikiem wodnym w Polsce, utwo­rzonym’na Bugu i i Narwi w 1962 r. po wybudowaniu zapory , w Dębem/ Jezioro jest otoczone wieńcem ośrodków wypoczynkowych’(Serock, Jadwi- sin, Zegrze, Jachranka, Rynia, Białobrzegi, Nieporęt i in.), liczących ogó­łem około 8 tys. miejsc noclegowych. Wśród nich znajdują się duże ośrodki wypoczynku świątecznego (około 80 ha), – przystanie żeglarskie i kaja­kowe. Trudniej dostępne odcinki wybrzeża pozostawiono indywidualnemu budownictwu letniskowemu. W pogodne dni letnie nad Jez. Zegrzyńskim wypoczywa kilkadziesiąt tysięcy osób.

WARSZAWA I OKOLICE

Warszawa ze względu na swoją wielkość, centralne położenie, funkcje sto­łeczne i skupianie różnorodnych’walorów krajoznawczych jest najczęściej odwiedzanym miastem w Polsce. W 1981 r. .w jej hotelach udzielono 1,6 min noclegów (14,6% ogółu noclegów hotelowych w kraju). W innych obiektach turystycznych województwa stołecznego udzielono prawie – 4,6 mlri noclegów (11,1% ogółu w kraju), co; stawia to województwo na pierw­szym miejscu w kraju, pomijając pobyty wczasowo^wypoczynkowe. Udział turystów zagranicznych w 1980 r. wynosił 30%. Znaczna częsc tego ruchu ma jednak charakter służbowo-zawodowy.   Warszawa ma dużą liczbę budowli zabytkowych, w większości odbu-’ dowanych lub zrekonstruowanych-po zniszczeniach II wojny światowej. Do listy światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego UNESCO za­liczono stare miasto w Warszawie jako przykład udanej rekonstrukcji dzielnicy zabytkowej.